Witaminy - rodzaje, rozpuszczalność, właściwości

WitaminyPierwsze wzmianki o pewnych substancjach, które mają znaczenie w rozwijaniu się organizmu człowieka pojawiły się ponad dwa wieki temu. Mimo wszystko, towarzyszyły one ludziom jeszcze wcześniej, tyle, że nikt nie wiedział jak owe substancje się nazywają. Mowa o współczesnych witaminach. Za prekursora opisania i przede wszystkim nazwania tych substancji uważa się Kazimierza Funka, a miało to miejsce w 1912 roku.

To właśnie on zaobserwował, jak bardzo niekorzystnie wpływa na organizm człowieka niedobór witamin - choć kilkanaście lat wcześniej Ejkman odkrył zależność odżywiania się polerowanym ryżem, a chorobą beri-beri. Jeszcze wcześniej marynarze przebywający na morzu często chorowali na szkorbut, jednak nikt z nich nie wiedział w tamtych czasach o witaminach. Po odkryciu Funka zaczęto baczniej przyglądać się zagadnieniu witamin i ich wielkiej przydatności dla ludzkiego organizmu. Szybko było wiadomo, że organizmy zwierzęce nie wytwarzają witamin, dlatego trzeba je dostarczyć z pożywieniem. Wtedy właśnie powstały terminy: awitaminoza i hipowitaminoza. Z chemicznego punktu widzenia witaminy są bardzo zróżnicowane pod względem budowy i ciężko je jakkolwiek sklasyfikować. Jedynym podziałem jest wyodrębnienie na rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) i wodzie (B1, B2, B5, B6, B11, B12, H, PP oraz C).

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Witamina A

Witamina A jest zbiorczą nazwą dla związków chemicznych z grupy retinoidów - nie bez przyczyny witaminę A nazywa się czasem retinolem. Rolę, za którą odpowiada ta witamina to: stymulacja błon śluzowych do wytwarzania śluzu, aktywny udział w procesie widzenia (główny składnik rodopsyny), odpowiada również za prawidłowy wzrost i rozwój kości, zapobiega tworzeniu się krzywego zgryzu wzmacniając żuchwę oraz wpływa na zdrową skórę. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę A dla człowieka dorosłego ustala się na 1, 5 mg czystej witaminy A lub 3 mg beta-karotenu. W organizmie jest wytwarzana z beta-karotenu. Tę witaminę można znaleźć w: tranie, wątrobie, maśle, mleku, owocach i warzywach (głównie tych zawierających pomarańczowe barwniki). Skutki niedoboru w organizmie są następujące: sucha skóra (rogowaciejący i złuszczający się mocno naskórek), kurza ślepota oraz zahamowanie wzrostu a także częste infekcje. Skutkiem nadmiaru będzie wypadanie włosów oraz zmniejszony apetyt, powiększenie wątroby i śledziony. Zmiany zabarwienia skóry również mogą być skutkiem hiperwitaminozy.

Witamina D

Z tą witaminą kojarzone są wszystkie reklamy promujące spożywanie wapnia, a także produktów mlecznych dla dzieci. Można łatwo stwierdzić, że odpowiada ona za prawidłowy kościec, dlatego jest tak ważną witaminą w rozwoju dziecka. Chemiczną nazwą tej witaminy jest kalcyferol. Witamina ta jest związana z przybywaniem na słońcu, ponieważ organizm człowieka właśnie w ten sposób może pozyskać jej wystarczającą ilość. Zaburzone jej wchłanianie występuje w okrasach, gdzie kąpiele słoneczne są po prostu niemożliwe. Oczywiście w czasie, gdy w Polsce słońca jest jak na lekarstwo, można sprawić sobie podróż tam, gdzie jest jego bardzo dużo. Niestety, nie wszystkich stać na takie rarytasy. Alternatywą kąpieli słonecznych jest pozyskiwanie witaminy D z pożywienia. Najwięcej witaminy D zawierają ryby, tj.: łosoś, dorsz, tuńczyk, śledź i makrela. Ważne źródła to: wątroba, ser. żółtka jaj i niektóre grzyby. W Polsce również niektóre produkty spożywcze są wzbogacane w szereg witamin, a są to margaryna i płatki śniadaniowe.

Witamina E

Jest grupą związków chemicznych, pod wdzięczną nazwą tokoferole, które rozpuszczają się wyłącznie w tłuszczach. Jako ich funkcję określa się bycie przeciwutleniaczem, który występuje w komórkach. Formą najistotniejszą w organizmie człowieka określa się alfa-tokoferol, pozostałe 7 ma inną, mniej istotną funkcję dla ludzkiego organizmu. Witamina E w organizmie spełnia szereg ważnych funkcji, tj.: dostarczanie ważnych składników odżywczych do komórek, wzmacnia ścianę naczyń krwionośnych, a także pełni funkcję ochroniarza czerwonych krwinek przed ich przedwczesnym rozpadem. Właśnie tą witaminą leczone są zaburzenia mięśniowe, miażdżyca oraz inne choroby serca. Stosowana jest także przy leczeniu niepłodności męskiej. Dym tytoniowy wpływa na degradację tej witaminy i stąd może brać się jej niedobór w organizmie. Dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę to od 8 mg do 13 mg na dobę. Witaminę E można znaleźć w: nasionach słonecznika, różnych olejach pochodzenia roślinnego (słonecznikowego albo szafranowego), orzechach laskowych, migdałach, orzeszkach ziemnych. Również w roślinach takich jak: pomidory, botwina, szpinak.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Witamin, które rozpuszczają się w wodzie jest znacznie więcej, niż tych rozpuszczalnych w tłuszczach. Witaminy te należy dostarczać z dietą, ponieważ organizm nie wytwarza ich. Mimo wszystko te witaminy są ważne dla organizmu, ponieważ regulują procesy biochemiczne w komórkach. Nadmiar jest po prostu wydalany z moczem, a niedobór może być skutkiem wielu schorzeń i dolegliwości. Poniżej kilka zdań na temat każdej z grupy witamin. Zapraszam do lektury.

Witaminy grupy B

Jest to największa grupa witamin, do których zaliczamy: B1, B2, B3, B5, B6, B7, B11 i B12. Pierwszą witaminą odkrytą jeszcze przez K. Funka jest witamina B1, stąd pewnie wzięła się jej numeracja, jako pierwsza odkryta. Jest bardzo ważna dla oddychania komórkowego oraz dla metabolizmu węglowodanów. Dzięki tej witaminie układy nerwowy oraz krążenia może działać poprawnie, dzięki czemu poziom koncentracji może wzrosnąć. Witaminę B1 można znaleźć w mięsie wieprzowym, wątrobie, fasoli oraz warzywach liściastych.

Witamina B z "dwójką" odpowiada za procesy odpornościowe w organizmie oraz syntezę hemoglobiny, a także wzmaga regenerację skóry. Niedobór tej witaminy jest odpowiedzialny za tworzenie się zajadów oraz może mieć związek z nawracającym zapaleniem spojówek. Dieta bogata w nabiał, ryby, mięso, wątrobę oraz zielone warzywa liściaste powinna zminimalizować ryzyko powstania niedoboru.

B3 to ważna witamina dla tych, którzy mają zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi - ta witamina obniża jego poziom. Pomaga również spalać tłuszcze, węglowodany i białka. Znaleźć ją można w następujących produktach: nabiał, wątroba, mięso ryb, pełne ziarna zbóż oraz warzywach liściastych.

Witamina B5, zwana także kwasem pantotenowym, jest składnikiem koenzymu A, który bierze udział w syntezie kortykosteroidów. Kojarzona jest z reklamami piękności, ponieważ ona zapobiega przedwczesnemu starzeniu oraz powstawaniu zmarszczek. Działa także na wzrost i pigmentację włosów. Dla Pań, które chcą młodziej wyglądać powinny uwzględnić w swojej diecie następujące produkty: nabiał, pełne ziarna zbóż, brokuły, pomidory oraz rośliny strączkowe (soja).

B6 jest witaminą, która pomaga odżywić komórki nerwowe glukozą. Niedobór może być odpowiedzialny za zmiany w układzie nerwowym, padaczkę oraz być odpowiedzialnym za zmiany w czerwonym szpiku kostnym powodując anemię. Dodatkowo niedobór może być utożsamiany z ogólnym zmęczeniem, stanami depresyjnymi oraz ogólnego lęku i rozdrażnienia. Aby uniknąć szkodliwych skutków niedoboru należy wzbogacić swoją dietę w: produkty pochodzenia zwierzęcego (drób, ryby, wątroba), nabiał oraz rośliny strączkowe, warzywa liściaste.

Witamina B7, chociaż znana jest bardziej z nazwy handlowej jaką jest biotyna lub witamina H uczestniczy w reakcjach chemicznych związanych z produkcją glukozy. Z reklamówek przedstawianych w TV można wywnioskować, że witamina ta ma wpływ na właściwy stan włosów, skóry i paznokci oraz kości. Jeśli pojawiają się objawy takie jak: zmiany skórne, wypadanie włosów, przetłuszczanie się włosów lub rozdwajanie paznokci, kryć za tym może się niedobór tej witaminy. Aby dbać o prawidłowy jej poziom w organizmie należy prowadzić dietę bogatą w żółtka jaj, wątrobę, drożdże oraz warzywa tj. soja, groch, pomidory, a także czekoladę.

Witamina B11 jest na ogół nieznana, jednak kiedy przychodzi jej nazwa kwas foliowy mogą ją kojarzyć wszystkie mamy oraz kobiety starające się o potomstwo. Jednak ta witamina jest odpowiedzialna w naszym organizmie za szereg przemian chemicznych: niezbędny koenzym w procesie krwiotwórczym, niezbędna do produkcji endorfin (hormonów szczęścia). U płodu odpowiada za prawidłowy rozwój układu nerwowego, więc przyjmowanie jej jest ważne od wczesnych chwil poczęcia potomstwa. Wpływa także na efektywną pracę układu odpornościowego. Zwiększoną ilość można znaleźć w następujących produktach: mleko, żółtka jaj oraz zielonych warzywach liściastych (szpinak i brukselka) a także morelach i soku pomarańczowym (najlepiej świeżo wyciśniętym).

Kobalamina, czyli witamina B12 jest odpowiedzialna za proces krwiotwórczy w szpiku kostnym. Jej obecność jest niezbędna do powstania tego procesu. Bierze udział w utlenianiu kwasów organicznych w komórce. Niedobór tej witaminy jest groźny dla zdrowia, ponieważ powoduje anemię złośliwą oraz odpowiada za trwałe uszkodzenia układu nerwowego, które mogą przyczyniać się do stwardnienia rozsianego. Aby go uniknąć, należy wzbogacić swoją dietę w nabiał (żółtka jaj, mleko), podroby (wątroba, nerki), mięso ryb oraz owoce morza.

Najpopularniejsza witamina wśród tej grupy - witamina C

Obecność tej witaminy w podstawowych procesach zachodzących w organizmie jest bardzo ważna, a może i nawet najważniejsza. Witamina ta jest odpowiedzialna za przyswojenie żelaza, syntezę kortykosteroidów oraz syntetyzuje także niektóre neuroprzekaźniki. Odpowiedni poziom witaminy C w organizmie utrzymuje prawidłowy stan tkanki łącznej, ale też wzmacnia zęby i dziąsła. Działa także bakteriobójczo w obrębie jamy ustnej, usuwa bakterie powodujące próchnicę zębów. Jej niedobór objawia się kruchością, która w konsekwencji prowadzi do pękania naczyń krwionośnych, a także ogólnym osłabieniem organizmu. Dodatkowo stawy stają się obrzmiałe i bolesne, a rany nie chcą się goić. Kości również mają wydłużony czas regeneracji, ponieważ podaż wapnia w organizmie jest zaburzona. Jest wiele produktów, które warto spożywać, aby uniknąć niedoboru tej witaminy. Nadmiar nie jest absolutnie szkodliwy dla organizmu, ponieważ organizm wydali go samodzielnie. Dietę należy uzupełniać w: zielone warzywa liściaste (natka pietruszki, kapustę - kiszona będzie najlepszą formą), ziemniaki, cytrusy oraz naturalne antyoksydanty jak czarny bez i dzika róża.



Podobne:
Sinolog - Czy to się opłaca? Z czym się wiąże zawód tłumacza języka chińskiego?

Tłumacz języka chińskiegoArtykuł traktujący o aspektach zostania tłumaczem języka chińskiego. Jakie studia należy podjąć? Jak wygląda drog

Kierunki pedagogiczne - dla kogo to najlepszy wybór?

Kierunki pedagogiczneKończąc szkołę średnią, a następnie pisząc maturę abiturienci powoli zaczynają zastanawiać się nad następną drogą edukacj

Teorie genezy państwa

Teorie genezy państwaAktualnie wyróżnia się przeróżne teorie genezy państwa. Te zdecydowanie najbardziej popularne to przede wszystkim takie, że pańs